The Aosawa Murders: wat een getuige zich herinnert

Riku Onda

Hisako herinnert zich de kleur van een kamer beter dan de persoon die haar erheen bracht. Dat verschil veroorzaakt de eerste onrust in The Aosawa Murders. Riku Onda benadert een massale vergiftiging via de onzekere herinneringen van een meisje: een scherp beeld bestaat naast leemten die ook doorvragen niet kan vullen.

Al gelezen? Vind je volgende boek

Op zichzelf staandGemiddeldTempo: Gelijkmatig

Redactionele schatting, geen exacte meting

Een kamer die geen adres wordt

De proloog lijkt een praktisch politieverhoor. Iemand vraagt Hisako naar een kamer; een volwassene hield haar hand vast en bracht haar erheen. Ze herinnert zich blauwe muren met roodpaarse tinten, maar kan de persoon noch de plek aanwijzen. De vragen moeten een levendige indruk verbinden aan een vindbare locatie. Haar antwoorden houden die twee soorten kennis uit elkaar.

Ik houd van de wrijving tussen het ordelijke gesprek en het beeld dat zich er niet door laat vastleggen. Een herinnerde kleur lijkt nauwkeurig, bijna beschikbaar voor onderzoek. Toch vertelt die de ondervrager niet waar te zoeken. Onda laat de lezer delen in dat verlangen om dingen een plaats te geven, terwijl ze toont hoe weinig een overtuigend beeld soms bewijst.

De schoonheid die Hisako bang maakt

Een witte bloem van een lagerstroemia blijft in Hisako's relaas aanwezig. De schoonheid ervan maakte haar bang, en ze kan de gewenste verklaring niet geven. Het detail verontrust doordat het gevoel zo stellig is, terwijl de oorzaak haar ontgaat. Je hoort de druk op iemand die weet dat ze bang was, maar die angst niet passend kan maken binnen de redenering van een ander.

Ook de grens van de kamer blijft in deze scène onzeker: Hisako zegt dat ze van buitenaf keek en weet niet zeker of ze naar binnen is gegaan. Haar onzekerheid over de drempel houdt het beeld onvast. Het begin vraagt aandacht voor aarzelingen, voor wat de ondervrager vraagt en wat het antwoord werkelijk prijsgeeft. De vreemdheid blijft bestaan waar een sluitende reconstructie de gaten zou vullen.

De zee onderbreekt het verhaal

Het eerste deel van From the Sea verplaatst ons naar een gesprek met Makiko Saiga, dertig jaar na de moorden. Ze begint over regen en de wisseling van de seizoenen en verbetert zichzelf al pratend: het komende seizoen is het volgende, eerder dan een nieuw seizoen. De hitte uit haar jeugd, koude gerstthee en de beklemmende nabijheid van de zee houden haar bezig voordat de zaak een geordend relaas kan worden.

Makiko blijft zich tot haar toehoorder richten. De pauzes en vragen geven het herinneren een concrete sociale situatie: iemand spreekt met iemand anders en kiest wat die ander moet begrijpen. In de huidige vochtige lucht kan ze de natte sneeuw en opgezwollen papieren deuren moeilijk voor de geest halen. Het weer beïnvloedt het vertellen en levert tegelijk de omgeving ervan; het verleden verzet zich tegen de omstandigheden waarin het wordt opgeroepen.

Een overlevende wordt verdacht

Het bredere uitgangspunt is verwoestend. Zeventien mensen sterven nadat er vergiftigde drankjes zijn geschonken op een feest van een vooraanstaande artsenfamilie. Hisako, de blinde dochter van de arts, blijft ongedeerd. Een ogenschijnlijke verdachte sterft later door zelfdoding, waardoor de motieven onzeker blijven; de verdenkingen blijven zich op haar richten. Zo beschrijft Bitter Lemon Press de omstandigheden. De Engelse editie van deze uitgever is vertaald door Alison Watts.

Overleven schept een ongemakkelijke ongelijkheid: Hisako is beschikbaar voor vragen, terwijl zoveel anderen niet meer kunnen spreken. In die situatie kan de behoefte aan een verklaring de aanwezigheid van een overlevende op bewijs laten lijken. De proloog geeft haar een stem om te antwoorden voordat de uitgeversbeschrijving haar onder de blik van de stad plaatst. Haar onzekerheid verdient gehoor zonder automatisch een bekentenis te worden.

Wie mag de getuigenissen samenvoegen?

Onda vertelde Rakuten Books dat een op interviews gebouwde misdaadroman van Hillary Waugh haar tot deze vorm inspireerde. Omdat haar eigen verhaal terugkijkt op een oude gebeurtenis, was ze bang dat opeenvolgende vertellingen in de ik-vorm vlak zouden worden. Ze liet de structuur ingewikkelder worden. In haar uitleg staat het werk om een verleden samen te stellen centraal in het ontwerp van het boek.

Tot het uitgangspunt behoort een kennis uit Hisako's jeugd die later een succesvol boek over de moorden schrijft. Een relaas kan door publicatie gezag krijgen, terwijl het de ordening blijft die één persoon aan andermans levens heeft gegeven. Dat boeit me evenzeer als de identiteit van de dader: een overtuigend verhaal kan de versie worden waarop anderen moeten antwoorden, ook als het materiaal ooit uit onzekere herinneringen bestond.

Lezen zonder de getuige op te jagen

In dat interview beschrijft Onda hoe ze morele onzekerheid en aanhoudende onrust wilde oproepen. Ze herinnert zich ook dat ze ongewoon langzaam schreef, in een haast kruipend tempo. Dat zijn haar bedoelingen en haar ervaring met het schrijven. De proloog geeft een concrete reden om dat geduld te waarderen: de pauzes maken de afstand voelbaar tussen een vraag en het antwoord dat een getuige werkelijk kan geven.

Dit begin past bij een lezer die graag het gezag van een stem weegt en een beeld bij zich houdt voordat de betekenis duidelijk wordt. Het uitgangspunt omvat massale sterfte en zelfdoding, en de verdenkingen beloven weinig troost. Wie een vlot onderzoek met één betrouwbare gids zoekt, kan de botsende verhalen veeleisend vinden. Mij trekt vooral de kleine weerstand waarmee Hisako's antwoorden zich onttrekken aan de vorm die van een verklaring wordt verwacht.

Drie richtingen om verder te lezen

The Honjin Murders · Seishi Yokomizo

Ook Seishi Yokomizo maakt van een familiefeest het decor voor een dodelijk mysterie en vestigt de aandacht op het huishouden en de gemeenschap eromheen.

Wat er verandert: The Honjin Murders draait om een ogenschijnlijk onmogelijke moord tijdens een huwelijksnacht en detective Kosuke Kindaichi. Het biedt een weg om te reconstrueren hoe een gebeurtenis plaatsvond, naast Onda's belangstelling voor hoe mensen een verleden navertellen.

The Devotion of Suspect X · Keigo Higashino

Ook Keigo Higashino maakt het uitleggen van bewijsmateriaal onlosmakelijk van de gevoelsbanden van mensen die onder verdenking staan.

Wat er verandert: De uitgever onthult de eerste moord en de beslissing van de buurman om die te helpen verbergen. De spanning ontstaat doordat onderzoekers de poging om de moord te verhullen op de proef stellen. De lezer krijgt daarmee een andere positie dan bij de onzekere getuigenissen rond de familie Aosawa.

The Door · Magda Szabó

Ook Magda Szabó plaatst een raadselachtige vrouw in het midden van andermans poging om een verhouding te verklaren. Haar privacy en het gezag van de verteller zijn daarbij moeilijk van elkaar te scheiden.

Wat er verandert: The Door volgt een schrijfster en haar huishoudster Emerence in Hongarije. Kies het voor afhankelijkheid en de betwiste toegang tot het leven van een ander; het biedt niet Onda's onderzoek naar een massale vergiftiging.

Vragen voor het lezen

Wat is de Japanse titel?

De oorspronkelijke titel is ユージニア, in het Engels weergegeven als Eugenia. De vermelding van KADOKAWA gebruikt de Japanse titel; The Aosawa Murders is de titel van Alison Watts' Engelse vertaling.

Toont het begin de vergiftiging zelf?

De proloog geeft vragen en antwoorden over de kamer die Hisako zich herinnert. De blauwe muren en de witte bloem vormen geen bevestigde reconstructie van waar of hoe de vergiftiging plaatsvond.

Is de Engelse publicatiedatum ook de oorspronkelijke datum van de Japanse roman?

Nee. Bitter Lemon Press vermeldt 16 januari 2020 voor de Britse uitgave en 15 februari 2020 voor de Amerikaanse. De datum 25 juni 2013 bij KADOKAWA hoort bij de daar vermelde Japanse elektronische editie, niet bij de eerste publicatie van de roman.

Bronnen en redactionele aanpak

Onze directe lezing omvat de volledige proloog, de volledige subsectie I van From the Sea en de eerste alinea's van subsectie II, in het legale Engelse OverDrive-fragment waarnaar TTC Reads van Toronto Public Library verwijst. We hebben niet het hele hoofdstuk of de volledige roman gelezen. Onda's rechtstreekse interview met Rakuten Books ondersteunt de bespreking van vorm en bedoeling; Bitter Lemon Press levert het bredere uitgangspunt en de vertaalgegevens, KADOKAWA de vermelding van de Japanse titel. De interpretaties en vergelijkingen zijn van FolioRoam; de gelinkte uitgevers ondersteunen de uitgangspunten van de vergeleken boeken.

Vind lezersrecensies

Bekijk de perspectieven van andere lezers. Recensies op externe sites kunnen over andere edities gaan.

Externe site; inhoud kan Engels zijn.

Zoek op Goodreads naar lezersrecensies