The Factory: een plek om te werken, zonder reden om er te zijn

Hiroko Oyamada

De fabriek geeft haar werknemers een plek om naartoe te gaan en iets om te doen. Wat ontbreekt, is een helder verband tussen hun vaardigheden, hun toegewezen taken en een gezamenlijk doel. Oyamada maakt die scheiding verontrustend met de alledaagse taal van een werkaanbod.

Al gelezen? Vind je volgende boek

Op zichzelf staandKortTempo: Rustig

Redactionele schatting, geen exacte meting

Een aanbod dat kleiner wordt naarmate het dichterbij komt

Yoshiko Ushiyama komt voor een vaste aanstelling, maar de interviewer stelt in plaats daarvan werk op contractbasis voor. Haar belangstelling voor taal en drukwerk mondt uit in een baan waarin ze documenten versnippert. Die miskenning is stilletjes wreed: een vaardigheid telt mee in het gesprek over haar aanstelling en wordt vervolgens irrelevant voor het werk zelf.

Yoshiko voelt zich bedrogen en ook opgelucht. Haar verwachtingen van zichzelf zijn zo laag geworden dat de mindere baan passend lijkt. Het gesprek is ongemakkelijk omdat ze de teleurstelling zelf helpt rechtvaardigen. Een contract in de fabriek geeft meer zekerheid dan buiten blijven zoeken.

Een deskundige zonder iemand om raad te vragen

Mosonderzoeker Yoshio Furufue stuit op een andere wanverhouding. Wat hij voor een sollicitatiegesprek houdt, blijkt een bespreking van een baan die al geregeld is. Hij moet aan groene daken werken, alleen en zonder de praktische opleiding waar hij om vraagt. Het zelfvertrouwen van de organisatie beantwoordt zijn vragen niet.

Furufue wil weten hoe hij het werk moet doen. Zijn werkgevers bieden tijd en vrijheid in plaats van de gevraagde opleiding. Elke geruststelling mist de vraag; zijn pogingen het misverstand recht te zetten maken het gesprek komisch. Ze hebben een mosspecialist aangenomen zonder te begrijpen waartoe zijn specialisme hem in staat stelt.

Correcties aanbrengen die weer bij je terugkomen

Het derde relaas volgt een mannelijke Ushiyama, een voormalig systeemingenieur die nu papieren documenten corrigeert. Een collega vertelt hem dat verbeterd materiaal in nieuwe versies terugkomt, soms in slechtere staat. Een zichtbare taak hoeft geen zichtbaar gevolg te hebben.

Ushiyama kan de bladzijden voor zich verbeteren. Hij begrijpt niet waarom ze slechter terugkomen of waar zijn correcties in het proces belanden. Het werk vraagt aandacht en geeft weinig reden om erop te vertrouwen dat die iets bereikt.

De leemtes tussen mensen en zinnen

David Boyd beschrijft de drie werknemers in zijn vertalersnoot als grotendeels van elkaar gescheiden. Hij weerstond de neiging om de leemtes tussen Oyamada's zinnen op te vullen. Lezers moeten verbanden leggen die de werknemers zelf niet zien.

In een e-mailinterview uit oktober 2023, in september 2024 gepubliceerd door World Literature Today, zegt Oyamada dat ze belangstelling heeft voor vreemde dingen die al in de werkelijkheid aanwezig zijn maar mensen ontgaan. Ze vertelt ook dat ze tijdens het schrijven van The Factory opnieuw The Green House van Mario Vargas Llosa las, vanwege de vermenging van tijden en stemmen.

Een baan als beschutting en begrenzing

De uitgestrekte fabriek beheerst de levens van haar werknemers steeds meer. Yoshiko's gesprek en Furufues vragen laten zien hoe weinig ze begrijpen van het werk dat wacht. De beleefde gesprekken zijn grappig omdat de antwoorden de vragen missen. Liefhebbers van absurditeit op het werk zullen die ontwijking herkennen; de afzonderlijke stemmen geven geen geruststellend overzicht.

Drie richtingen om verder te lezen

Convenience Store Woman · Sayaka Murata

Convenience Store Woman van Sayaka Murata vraagt ook hoe een baan iemand een herkenbare plek geeft: Keiko vindt voorspelbare regels in een winkelhandboek en leert van de manier waarop haar collega's spreken en zich kleden.

Wat er verandert: Het concentreert zich op hoe één vrouw past in een voorgeschreven winkelrol en op de verwachtingen daarbuiten. The Factory verdeelt de onzekerheid over drie werknemers wier taken hun geen gezamenlijk overzicht geven.

The Employees · Olga Ravn

Ook The Employees van Olga Ravn gebruikt de organisatie van werk als kader voor onzekere verbondenheid, met verklaringen van menselijke en mensachtige werknemers aan boord van een ruimteschip.

Wat er verandert: Een commissie ontvangt de verklaringen en vreemde voorwerpen verstoren de werknemers. Institutionele ondervraging vervangt Oyamada's gesprekken over aanstellingen en gewone kantoorroutines; het is een koelere, gefragmenteerde sciencefictionrichting.

The Long Way to a Small, Angry Planet · Becky Chambers

The Long Way to a Small, Angry Planet van Becky Chambers geeft betaald werk en gedeelde woonruimte een andere sociale mogelijkheid: een bemanning van verschillende soorten moet zowel het schip als de onderlinge relaties draaiende houden.

Wat er verandert: De kapitein van de Wayfarer stelt actief grenzen en verlangt dat een nieuwkomer wordt verwelkomd. De spraakzame bemanning vormt een contrast met de los van elkaar staande fabriekswerknemers; de ruimere reis in de uitgeversbeschrijving omvat nog altijd oorlog en gevaar, zonder gegarandeerde geborgenheid.

Vragen voor het lezen

Wordt de fabriek aangeduid als een bepaald bestaand bedrijf?

De uitgeversbeschrijving en het fragment die hier zijn gebruikt, noemen geen bestaand bedrijf als setting. Oyamada zegt dat haar schrijven begint bij dingen die ze heeft meegemaakt, gezien en gehoord, maar die opmerkingen maken dit nog geen documentair verslag over een met naam genoemde werkgever.

Wat onderzoekt Furufue?

Hij onderzoekt mos, met een bijzondere belangstelling voor classificatie. De fabriek koppelt die expertise aan groene daken, terwijl hij haar onderscheidt van de praktische kennis die nodig is om mos te kweken.

Waarom laat de Engelse tekst de verbanden tussen de stemmen onzeker?

Boyd zegt dat de werknemers grotendeels los van elkaar blijven en de zinnen elkaar nauwelijks raken. Hij heeft die leemtes bewust niet opgevuld in de vertaling en beschouwt het leggen van verbanden door de lezer als een deel van de werking van de novelle.

Bronnen en redactionele aanpak

De directe lezing omvat het volledige Engelse fictiefragment From The Factory en David Boyds vertalersnoot, in september 2019 gepubliceerd door The Brooklyn Rail, niet de volledige novelle. New Directions levert het ruimere uitgangspunt; Oyamada's e-mailinterview met Rea Amit uit oktober 2023, in september 2024 gepubliceerd in World Literature Today, biedt auteurscontext. Literaire oordelen en vergelijkingen zijn interpretaties van FolioRoam op basis van deze materialen en de gelinkte uitgeversbeschrijvingen. Het fragment is een Engelse referentietekst, los van de bestaande Amerikaanse Kindle-editie.

Vind lezersrecensies

Bekijk de perspectieven van andere lezers. Recensies op externe sites kunnen over andere edities gaan.

Externe site; inhoud kan Engels zijn.

Zoek op Goodreads naar lezersrecensies