The Mimicking of Known Successes: onderzoek bij de thee

Malka Older

Pleiti wil terug naar haar studie. Maar op het station wacht Mossa: onderzoeker, vroegere vriendin en iemand door wier komst zelfs een gewone uitnodiging voor thee moeilijk te duiden wordt. Pleiti begrijpt het verzoek om professionele hulp; wat het bezoek voor hen samen zou kunnen betekenen, weet ze minder zeker.

Al gelezen? Vind je volgende boek

Onderdeel van een reeksKortTempo: Vlot

Redactionele schatting, geen exacte meting

Een vertrouwd gezicht in vreemd weer

Een storm schudt de wagon wanneer Pleiti de universiteit van Valdegeld bereikt. Ze geniet van de oude gebouwen en zoekt op het platform naar een naad die een hergebruikte satelliet heeft achtergelaten. Mossa staat naast haar in de kou en wil liever naar binnen. Het weerzien begint met twee mensen die dezelfde plek bekijken en heel anders beleven.

Pleiti’s gehechtheid geeft deze verre kolonie iets bewoonds. Ze kent de winkels, de onhandige routes en de genoegens. Die liefde vertraagt ook haar aandacht voor haar metgezel. Het verschil levert een kleine, herkenbare verlegenheid op: iemand goed kennen garandeert niet dat je opmerkt wat diegene nu nodig heeft.

Wat een uitnodiging kan betekenen

Pleiti neemt Mossa mee naar haar kamers. Mossa bekijkt de meubels en meteen heroverweegt Pleiti haar eigen keuzes bij het inrichten. Dan komt de reden voor het bezoek: werk. Pleiti’s vragen worden scherper. Ze had de ontmoeting bijna tot hun gedeelde verleden laten behoren; Mossa is met een actuele behoefte gekomen.

De ik-vertelling vangt die ongelijkheid zonder Mossa’s gevoelens vast te leggen. We horen Pleiti’s hoop en ergernis, terwijl Mossa alleen via gebaren en woorden bereikbaar blijft. Een verzoek om hulp kan daardoor klinken als hernieuwde intimiteit en tegelijk als een ongewenst beroep op oude vertrouwdheid. Het gesprek houdt beide mogelijkheden open.

Wie weet welke scone de beste is

Gevraagd naar de vermiste wetenschapper Bolien Trewl herinnert Pleiti zich hoe zeker hij wist welke universitaire scones iedereen het lekkerst moest vinden. Die herinnering maakt intellectuele arrogantie tastbaar: zelfs andermans smaak biedt gelegenheid om de les te lezen. Mossa vraagt door: vindt hij zijn onderzoek belangrijk, of maakt dat onderzoek vooral hemzelf belangrijk?

Pleiti’s afkeer wordt informatie, maar verraadt ook haar verwachtingen van Mossa. Ze verlangt naar de gevatte reactie die ze vroeger misschien samen hadden gedeeld. Mossa blijft als onderzoeker luisteren, en Pleiti ergert zich aan die beroepsmatige afstand. Het verzamelen van aanwijzingen krijgt wrijving doordat degene met de nuttige kennis ook iets van haar luisteraar wil.

Een aarde die uit resten bekend is

Pleiti vergelijkt gezichten op het station met bloemblaadjes en geeft vervolgens toe dat ze zich die niet precies kan voorstellen. Later twisten de vrouwen over de naam van het instituut dat aardse soorten bewaart. Een geleerde vergelijking en een woordenstrijd brengen het verlies van een wereld in een gesprek waar nog ruimte is voor kruimels en kaneel.

De uitgever legt uit dat Pleiti ecosystemen van vóór de ecologische ineenstorting van de aarde bestudeert, als bijdrage aan een mogelijke terugkeer. Haar vakkennis draagt dus een praktische verantwoordelijkheid buiten het aanzien van de universiteit. In de gelezen passages laten voorwerpen en woorden al zien hoe moeilijk een plek via overblijfselen te kennen is. Het uitgangspunt geeft die moeilijkheid gevolgen voor het onderzoek.

Twee ingangen tot het raadsel

In haar essay The First Two Pages legt Older uit dat ze een proloog in de derde persoon rond Mossa toevoegde om het raadsel vóór het weerzien te plaatsen. De eerste versie begon met Pleiti’s aankomst. Die keuze geeft de vrouwen verschillende vertelposities: aanvankelijk kunnen we de onderzoeker zien buiten het verhaal van degene die haar kent en mist.

Dit is deel één van The Investigations of Mossa and Pleiti. De beginpassages nodigen vooral lezers uit die graag zien hoe een gesprek een verklaring toetst, een relatie oproept en een reden vindt om nog een uur samen te zijn. Wie meteen een achtervolging verwacht, vindt deze opening vol gesprekken en emotionele aarzeling misschien minder aantrekkelijk. Thee en beschutting zijn genoegens, maar bij de onverklaarde verdwijning van een man horen ook de mogelijkheden van zelfdoding of een val. De huiselijke warmte ligt dicht bij gevaar.

Drie richtingen om verder te lezen

A Psalm for the Wild-Built · Becky Chambers

Ook Becky Chambers geeft in A Psalm for the Wild-Built gastvrijheid een plaats in speculatieve vragen: een theemonnik ontmoet een robot die wil begrijpen wat mensen nodig hebben.

Wat er verandert: De centrale ontmoeting groeit rond die vraag naar behoeften. Kies het voor dat gesprek; Olders tweetal toetst daarnaast aanwijzingen in een vermissing en zoekt een verhouding tot hun romantische verleden.

The City & The City · China Miéville

China Miévilles The City & The City volgt een moordonderzoek door een ongewoon ingerichte stedelijke omgeving. Begrijpen hoe mensen een plek gebruiken, is van belang voor de zaak.

Wat er verandert: Miévilles uitgangspunt draait om twee steden en hun grenzen. Het biedt een politieonderzoek dat door stedelijke regels wordt gevormd, naast Olders universiteit en het weerzien tussen onderzoeker en wetenschapper.

All Systems Red · Martha Wells

Martha Wells plaatst in All Systems Red eveneens een onwillige waarnemer in een gevaarlijke sciencefictionopdracht: een zelfbewuste beveiligingseenheid beschermt een onderzoeksteam en wil eigenlijk tijd voor amusement.

Wat er verandert: De beveiligingseenheid vertelt zelf, met lichamelijk gevaar en verplichtingen aan bedrijven dichtbij. Olders begin laat juist de emotionele betrokkenheid van de wetenschapper onze blik op de onderzoeker ingewikkelder maken.

Vragen voor het lezen

Is dit het eerste boek over Mossa en Pleiti?

Ja. De uitgever noemt het deel één van The Investigations of Mossa and Pleiti. De eerdere relatie van de personages is achtergrond van dit verhaal; daarvoor hoef je geen voorafgaand deel te lezen.

Betekent Classics hetzelfde als klassieke studies aan een huidige universiteit?

Pleiti’s vak Classics betreft de aarde vóór haar ecologische ineenstorting, met onder meer vroegere ecosystemen. Het begin onderscheidt ook Classical, Modern en Speculative: de vertrouwde academische naam hoort bij de kennisindeling van deze toekomstige samenleving.

Bevinden de spoorwegen en het weer zich op aarde?

Nee. De uitgever situeert de menselijke kolonie op Jupiter, in de passages Giant genoemd. Mensen reizen via spoorringen tussen gebouwde platforms. De storm en het mogelijke verdwijnen van de man over een rand hebben daardoor een andere fysieke omgeving dan een aards campusraadsel.

Bronnen en redactionele aanpak

Direct gelezen is Macmillans openbare Engelse fragment: hoofdstuk 1 en het begin van hoofdstuk 2, tot Mossa en Pleiti zich klaarmaken om de kamers te verlaten, plus de korte proloogpassages in Malka Olders eigen essay van drie pagina’s, The First Two Pages. We hebben niet de hele novelle gelezen. Het essay geeft de uitleg van de auteur over de toegevoegde proloog; uitgeversbeschrijvingen ondersteunen het bredere uitgangspunt, de reeksidentiteit en de vergelijkingen. De literaire interpretaties zijn van FolioRoam.

Vind lezersrecensies

Bekijk de perspectieven van andere lezers. Recensies op externe sites kunnen over andere edities gaan.

Externe site; inhoud kan Engels zijn.

Zoek op Goodreads naar lezersrecensies