The Mimicking of Known Successes: śledztwo przy herbacie

Malka Older

Pleiti chce wrócić do pracy naukowej. Na stacji czeka jednak Mossa: śledcza, dawna dziewczyna i osoba, której przyjazd utrudnia odczytanie zwykłego zaproszenia na herbatę. Pleiti rozumie prośbę o zawodową pomoc; mniej pewnie odgaduje, co ta wizyta mogłaby znaczyć dla nich obu.

Już przeczytane? Znajdź następne

Część seriiKrótkaTempo: Żwawe

Ocena redakcyjna, nie dokładny pomiar

Znajoma twarz w obcej pogodzie

Burza kołysze wagonem, gdy Pleiti dociera do Uniwersytetu Valdegeld. Cieszy ją widok starych budynków; na platformie szuka złącza pozostawionego przez odzyskanego satelitę. Stojąca obok na zimnie Mossa wolałaby wejść do środka. Ponowne spotkanie zaczyna się od dwóch osób patrzących na to samo miejsce i doświadczających go zupełnie inaczej.

Przywiązanie Pleiti nadaje odległej kolonii charakter miejsca zamieszkanego. Zna sklepy, niewygodne trasy i przyjemności. Ta sympatia opóźnia też uwagę poświęcaną towarzyszce. Różnica wywołuje drobne, znajome zakłopotanie: dobra znajomość człowieka nie gwarantuje dostrzeżenia tego, czego potrzebuje właśnie teraz.

Co może oznaczać zaproszenie

Pleiti prowadzi Mossę do swoich pokoi. Mossa ogląda wyposażenie, a Pleiti od razu zaczyna na nowo oceniać własne wybory dekoratorskie. Potem pada powód wizyty: praca. Pytania Pleiti stają się ostrzejsze. Niemal pozwoliła, by spotkanie należało do ich wspólnej przeszłości; Mossa przybyła jednak z obecną potrzebą.

Narracja pierwszoosobowa wychwytuje tę nierównowagę, nie rozstrzygając uczuć Mossy. Słyszymy nadzieję i irytację Pleiti, podczas gdy Mossę poznajemy jedynie przez gesty i słowa. Prośba o pomoc może więc brzmieć jak odnowiona bliskość i zarazem niechciane wykorzystanie dawnej zażyłości. Rozmowa podtrzymuje obie możliwości.

Kto zna najlepszą bułeczkę

Zapytana o zaginionego naukowca Boliena Trewla, Pleiti wspomina jego pewność co do tego, które uniwersyteckie bułeczki wszyscy powinni lubić najbardziej. Wspomnienie nadaje intelektualnej arogancji konkretny kształt: nawet cudzy smak staje się okazją do pouczania. Mossa każe rozróżnić, czy badania są dla niego ważne, czy raczej sprawiają, że sam czuje się ważny.

Niechęć Pleiti staje się informacją, lecz odsłania też jej oczekiwania wobec Mossy. Chce żartobliwej odpowiedzi, którą być może kiedyś by się podzieliły. Mossa nadal słucha jako śledcza, a Pleiti odczuwa urazę z powodu tego zawodowego dystansu. Zbieraniu dowodów towarzyszy napięcie, ponieważ osoba dostarczająca wiedzy sama czegoś chce od słuchaczki.

Ziemia poznawana z fragmentów

Pleiti porównuje twarze na stacji do płatków kwiatów, po czym przyznaje, że nie potrafi dokładnie wyobrazić sobie płatków. Później kobiety spierają się o nazwę instytutu zachowującego ziemskie gatunki. Uczona metafora i sprzeczka o terminologię wprowadzają utratę świata do rozmowy, w której nadal mieszczą się okruszki i cynamon.

Wydawca wyjaśnia, że Pleiti bada ekosystemy sprzed załamania ziemskiego środowiska, wspierając wysiłki na rzecz możliwego powrotu. Jej specjalizacja ma więc praktyczną odpowiedzialność wykraczającą poza uniwersytecki prestiż. W przeczytanych fragmentach przedmioty i słowa pokazują już, jak trudno poznać miejsce poprzez jego pozostałości. Punkt wyjścia opowieści nadaje tej trudności znaczenie dla śledztwa.

Dwa wejścia w zagadkę

W eseju The First Two Pages Older wyjaśnia, że dodała trzecioosobowy prolog skupiony na Mossie, aby zagadka poprzedzała ponowne spotkanie. Pierwsza wersja zaczynała się od przyjazdu Pleiti. Ten wybór przydziela kobietom różne pozycje narracyjne: śledczą można najpierw zobaczyć poza relacją osoby, która ją zna i za nią tęskni.

To pierwszy tom The Investigations of Mossa and Pleiti. Początkowe fragmenty zapraszają szczególnie czytelników lubiących rozmowy, które sprawdzają czyjąś relację, przywołują dawny związek i znajdują powód do kolejnej wspólnej godziny. Oczekujących natychmiastowego pościgu może mniej przekonać otwarcie skupione na rozmowie i uczuciowym wahaniu. Herbata i schronienie dają przyjemność, ale niewyjaśnione zniknięcie mężczyzny obejmuje też możliwość samobójstwa lub upadku. Domowe ciepło sąsiaduje z niebezpieczeństwem.

Trzy kierunki dalszej lektury

A Psalm for the Wild-Built · Becky Chambers

Becky Chambers w A Psalm for the Wild-Built również daje gościnności miejsce w pytaniach fantastyki naukowej: osoba pełniąca posługę herbacianą spotyka robota, który chce zrozumieć ludzkie potrzeby.

Co się zmienia: Główne spotkanie rozwija się wokół pytania o potrzebę. Można wybrać tę książkę dla takiej rozmowy; para u Older bada także dowody zaginięcia i mierzy się ze wspólną miłosną przeszłością.

The City & The City · China Miéville

The City & The City Chiny Miéville’a prowadzi śledztwo w sprawie morderstwa przez nietypowo zorganizowaną przestrzeń miejską, w której znaczenie ma rozumienie sposobu korzystania z miejsca.

Co się zmienia: Punkt wyjścia Miéville’a dotyczy dwóch miast i dzielących je granic. To policyjne śledztwo kształtowane przez zasady życia miejskiego, obok uniwersytetu i spotkania śledczej z badaczką u Older.

All Systems Red · Martha Wells

Martha Wells w All Systems Red także umieszcza niechętnego obserwatora w niebezpiecznej misji science fiction: samoświadoma jednostka ochrony strzeże zespołu badawczego, pragnąc czasu na rozrywkę.

Co się zmienia: Opowiada sama jednostka ochrony; blisko są zagrożenie dla ciała i zobowiązania wobec firm. Otwarcie Older pozwala natomiast, by uczuciowe zaangażowanie badaczki komplikowało nasze spojrzenie na śledczą.

Pytania przed lekturą

Czy to pierwsza książka o Mossie i Pleiti?

Tak. Wydawca podaje ją jako pierwszy tom The Investigations of Mossa and Pleiti. Dawny związek bohaterek należy do tła tej historii; nie wymaga znajomości wcześniejszego tomu.

Czy Classics oznacza to samo co dzisiejsza filologia klasyczna?

Dyscyplina Pleiti zajmuje się Ziemią sprzed załamania ekologicznego, w tym dawnymi ekosystemami. Początek rozróżnia także dziedziny Classical, Modern i Speculative: znajoma nazwa akademicka należy do własnych podziałów wiedzy przyszłego społeczeństwa.

Czy kolej i burze znajdują się na Ziemi?

Nie. Wydawca umieszcza ludzką kolonię na Jowiszu, nazywanym we fragmentach Giant. Ludzie podróżują kolejowymi pierścieniami między zbudowanymi platformami. Burza i możliwe zniknięcie mężczyzny za krawędzią mają więc inne warunki przestrzenne niż zagadka na ziemskim kampusie.

Źródła i podejście redakcyjne

Bezpośrednia lektura obejmuje publiczny angielski fragment Macmillana: rozdział 1 i początek rozdziału 2, do przygotowań Mossy i Pleiti do wyjścia z pokoi, oraz krótkie urywki prologu cytowane w trzystronicowym eseju autorstwa Malki Older pod tytułem The First Two Pages. Nie przeczytaliśmy całej minipowieści. Esej wyjaśnia decyzję autorki o dodaniu prologu; opisy wydawców potwierdzają szerszy punkt wyjścia, tożsamość serii i porównania. Interpretacje literackie pochodzą od FolioRoam.

Znajdź recenzje czytelników

Zobacz perspektywy innych czytelników. Recenzje w serwisach zewnętrznych mogą dotyczyć innych wydań.

Zewnętrzna strona; treść może być po angielsku.

Szukaj recenzji czytelników w Goodreads